حاضر جواب

امیر اسماعیل گیلکی پسر خوانده ای داشت که دچار مرض آبله شد و زیبایی صورت وی در اثر این بیماری از بین رفت. وی روزی در برابر امیر اسماعیل ایستاده بود؛ امیر از تغییر زیبایی صورت آن پسر تعجب می کرد که چگونه تبدیل به این زشتی شده است؟ قاضی ابو منصور که در آنجا حاضر بود، این آیه را خواند:
«لَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسانَ فی اَحْسَنِ تَقْویم ثُمَّ رَدَدْناهُ اَسْفَلَ سَافِلینَ»؛ (2) «ما انسان را در بهترین صورت و نظام آفریدیم، سپس او را به پایین ترین مرحله باز گرداندیم.»
چون خود قاضی نیز چهره زیبایی نداشت، پسر در پاسخ گفت:

«وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلاً وَ نَسِیَ خَلْقَهُ...»؛ (3) «و برای ما مثالی زد و آفرینش خود را فراموش کرد.» قاضی خجل گشت و دیگران از حاضر جوابی پسر متعجب شدند.

2) تین / 4 و 5.
3) یس/78.

مراتب ایمان

کسی به دیگری گفت: آیا تو مؤمنی؟
مخاطب در پاسخ گفت: اگر منظور تو از مؤمن، مؤمنی است که در آیه آمده: «آمَنَّا بِاللَّهِ وَ مَا اُنْزِلَ عَلَینَا»؛ (3) «ما به خدای عالم و کتابی که به ما نازل شده، ایمان آورده ایم.» آری، مؤمنم؛ ولی اگر منظورت مؤمنی است که در این آیه آمده است:
«أِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ أِذَا ذُکِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ»؛ (4) «مؤمنان آنها هستند که چون ذکری از خدا شود، دلهاشان ترسان و لرزان شود.» نمی‌دانم.

تأثیر الفاظ

ناصر الدین شاه به ملاّ علی کنی رحمه الله گفت: «این مسخره بازیها چیست که شما آخوندها در آورده اید؟ مگر چند تا لفظ چه تأثیری دارد که با «انکحت و زوّجت» زنی حلال می‌شود و با چند کلمه، زنی حرام می‌گردد‌»
ملاعلی کنی تا این را شنید، شروع کرد به ناسزا گفتن؛ و چند فحش ناموسی جانانه، نثار ناصر الدین شاه کرد. شاه عصبانی شد و در حالی که صورتش سرخ شده بود گفت: «آقا! از شما بعید است. چرا فحش می‌دهید‌»
ملاعلی خندید و گفت: «شما که گفتید چند کلمه، هیچ تأثیری ندارد! پس چطور شد که همین چند کلمه شما را غضبناک کرد؟!‌»